Dood of de gladiolen

 

Geen betere les dan eerdere fouten. Het werk van een basketballcoach is daarop gebouwd. De klassieke “Positive Coaching” Beweging heeft het over de “ELM-Tree of Learning”. Dat is grappig bedoeld, want dat is echt een boomnaam: de Iep, maar het is ook een acroniem: Effort, Learning and Mistake. Van je fouten moet je willen leren en de fouten die een team maakt, vormen uitstekende lesstof voor de volgende wedstrijd. De vraag is altijd: wat doen we volgende keer beter? En zo is Basketball een proces van voortdurende educatie. Na de wedstrijd is vóór de wedstrijd. 

Maar wat als je maar 1 kans hebt? Dat is namelijk het geval in de bekertoernooien, waarvoor nog interessante potten op de agenda staan. Eliminatie boven educatie: Verliezen is wegwezen. Natuurlijk is er maar weinig geheim meer van wat de tegenstander in de ENBL doet. Er zijn cijfers, er is video. Maar lonende, echte, zelf gevoelde fouten heb je nog niet gemaakt tegen deze jongens. En dat is toch minder harde informatie. Hoe verzin je een list, die je voordeel brengt? 

Er is het element van de onderschatting. Sommige sterke teams gaan er wel eens wat dom in. Gebruiken wat “scorebord journalistiek”; ze zien wat “zullie tegen hullie” hebben gedaan en verwachten dat ze “dus” uit kunnen gaan van eigen kracht. 

Echt goede teams analyseren en passen zich gericht aan, houden iets achter om iets verrassends te kunnen brengen. Verrassen is de essentie van de confrontatie. Strategisch en psychologisch denken moet je ook leren. En dan past zowel winnen als verliezen toch weer in het hogere doel.

Bovendien is er iets anders interessants aan bekertoernooien. Ik zal het niet vaak te berde brengen, maar kijk maar naar een verder onbelangrijk spelletje als voetbal: daar had de finale ook bijna Velsen tegen Nijmegen kunnen zijn. De kans op een prijs voor de iets kleinere clubs. 

En als je tegen een oude bekende speelt voor die ene beslissende wedstrijd om de nationale beker? Naast de kennis en de resultaten uit het verleden, is er nog een andere vibe. Er is Cupsfeer, dan zijn er vlaggen en trommels. Soms is er zelfs nationale televisie. Dan herinner je de dingen uit eerdere confrontaties, maar dan gemixt met een extra voorbereiding met een extra verrassingselement. 

Hoe dan ook, je zult de coaches - en spelers - de kost geven die na uitschakeling meteen relativeren: “Ach … misschien wel goed dat we daar geen energie meer aan hoeven te verspelen.“ Of: “we focussen nu weer helemaal op de competitie!”. Het bekertoernooi is direct alleen nog maar belangrijk voor degenen die doorgaan. Maar dat is de buitenkant. Zoals die andere grote Nederlandse sportfilosoof het zei in een van zijn mooiste uitspraken: “Het is de dood of de gladiolen!” Voor Donar gloren er nog veel gladiolen aan de horizon.

Sport en boodschappen

Ik dacht dat er nog wel bezinning zou komen. Dat zou toch zeker niet. Maar echt hoor. Het IOC is nu al bang dat we gedoe krijgen met de Olympische Spelen van 2028 in Magaland. Vladyslav Heratskjevitsj is gediskwalificeerd doordat hij met een bepaalde helm naar beneden wou. 

Even kort, voor als u alleen maar naar de boodschappen van Jutta heeft gekeken: het ging hierbij niet om een extra aerodynamisch geval, maar deze Oekraiense Skeletonner had een helm met portretten en namen van sporters die niet meedoen aan de Olympische Spelen. Nooit meer. En dat komt omdat zij zijn gesneuveld bij het uitkomen voor hun land om de agressie van de Russen te stoppen. 

Wellicht even ter herinnering: 4 jaar geleden combineerde Putin een statusbezoek aan de Spelen van Beijing met het ophalen van een soort van goedkeuring bij Xi. Drie dagen na de Spelen begon de invasie. 

Een Olympiade later mag zo’n helm niet?? De portretten zijn alleen nog maar van die sporters die Heraskjevitsj zelf kent en die al sporters waren, voordat ze werden geslachtofferd. Bij al diegenen die nooit zullen kunnen sporten, kunnen we alleen ongezien stilstaan. 

Ik vind dit een schandalige en hypocriete manier om te zeggen dat sport en boodschappen gescheiden moeten blijven en ik kan alleen maar hopen dat de boodschap van deze held des te beter overkomt door de ophef. Geroyam Slava!

Happy Endings

Donar heeft ons dit seizoen al mooie wedstrijden laten zien. En het is het einde dat je meestal bijblijft Een mooi einde van een wedstrijd kan ontstaan door “gallery play”, zoals laatst tegen Kortrijk. Lekkere pot. Het team staat voor, ze voelen zich goed. Vergeten is de mazzel, die je bij sport ook nodig hebt, en het gevoel groeit dat deze wedstrijd hen niet meer kan ontglippen. Soms ontstaat zelfs de illusie van onoverwinnelijkheid; vaak komen dan, met de stroom mee, de mooiste acties.

Maar minstens net zo mooi is de overwinning met de game on the line. De “buzzerbeater,” zoals die schitterende uit in Engeland, of, aan de andere kant, de ontlading na de misser van Brussel, toen het zo glad was… 

Commentatoren in dat rare land over de plas werken vaak ook naar zo’n puntje-van-de-stoel-einde toe. Ze houden bij hoe spannend het kan worden: “…and it is a one possession game….” 

Waar we het bij basketball over eens kunnen zijn, is dat het in de laatste minuten een heel ander spelletje wordt. “A whole new Ballgame”. Bij groot verschil krijgen de bankspelers minuten. Bij klein verschil kunnen we verwachten dat de ploeg met voorsprong voor zekerheid gaat en de bal in de ploeg probeert te houden -verstandig, maar je zou dit ook tijdrekken kunnen noemen - en dat er door de andere kant opzettelijk -logisch, maar in zekere zin onsportief- fouten worden gemaakt om de klok te stoppen. 

Het einde van de wedstrijd is echt pas daar “when the fat Lady sings”. Dus daar trainen ploegen ook op. Spel met 5 tegen 5, met een score op het bord en minuten op de klok, is realistischer als training, dan de gebruikelijke partijtjes tot de zoveel. Basketball kent een levende klok en een ‘tijdsgebonden” einde. Een onverbiddelijke buzzer.

Maar basketballers kennen uit eigen ervaring op training ook de ontlading na die laatste, beslissende score heel goed. Een ‘gebeurtenis-einde’ is ook heerlijk. In officiële wedstrijden heb je zo’n einde maar heel soms. En dus gaan er ook wel stemmen op die voor een ander einde pleiten. Bijvoorbeeld de door een zekere Nick Elam bedachte manier van spelen, waarbij de klok op 4 minuten voor het einde wordt uitgezet. Vervolgens wordt er gespeeld tot een eindscore, bepaald door het aantal punten van de ploeg die voorstaat, plus een van tevoren vastgesteld aantal. (vaak gebaseerd op 10% van de gemiddelde score in die competitie, zeg tachtig punten per team) Dus bij 75-71 wordt doorgespeeld tot een van beide ploegen 75+8=83 bereikt of passeert. 

Wie er ook wint: je eindigt bij deze manier van spelen met een score. Op elk schot volgt een rebound, nooit is de laatste actie uitdribbelen en ook nooit is er meer verlenging. Het Elam-einde wordt in bepaalde competities en toernooien ook inderdaad toegepast. Soms als interessant experiment, soms uit volle overtuiging. Overigens is het ook gebruikt in de NBA-All Star game. Of het daar helpt om die een beetje het aanzien waard te maken, en ook of dat ook dit jaar weer gebeurt, vraag ik me af. 

Welke regels er ook gelden: Mooi wordt het verhaal van de wedstrijd vooral als een van de ploegen vanuit geslagen positie, of na het uitvallen van een topspeler er toch weer een wedstrijd van maakt. 

Tolkien beschrijft het ideale sprookje: Het licht verslaat het duister… Via grote tegenslag gaan we naar een happy end. Hij noemt dit een “goede ramp”. “There are no mistakes, only happy accidents” zoals een andere 20ste eeuwse grootheid zou zeggen. Na de thee werden de bordjes verhangen…Tevreden togen de fans huiswaarts en genoten nog lang en gelukkig.

coach Kaj

Basketball opgelost?

 

Wat een fijn stuk in het Dagblad. De lach is terug. De dingen zijn opgelost. Basketball ziet er positief uit. 

Velen van jullie zullen het aardige filmpje over Steph Curry, gezien hebben. Curry heeft een hele organisatie opgetuigd om een perfecte video te maken waarin het lijkt of hijzelf vanaf een reusachtig billboard de volle maan loslaat, onderweg naar een ongetwijfeld ringroze score ergens diep in het universum. Daar zijn astronomen en meteorologen aan te pas gekomen om de ploeg van fotografen te ondersteunen om uiteindelijk de perfecte beelden te schieten. Doelstelling geformuleerd, samenwerking opgetuigd, niets aan het toeval overgelaten. Stefan, het bestuur en de hele Donarorganisatie hebben iets vergelijkbaars neergezet. 

De toewijding en de precisie van de uitvoering van dit project dienen daarnaast als metafoor voor eenzelfde mate van organisatie, die op de vloer vooraf gaat aan een zo goed mogelijk schot. Succes in basketball staat of valt met de voorbereiding: Betere schoten dan de tegenpartij en meer daarvan. Basketball opgelost? De juiste manier gevonden?

Gezien het spelbeeld -nog meer dan gezien de resultaten- doet Donar het inderdaad aardig. De spelers zijn niet van het gerommel onder de basket, maar wel van het wat directere spel, met flink wat spacing. Veel goede teams spelen tegenwoordig zo, waardoor sommige liefhebbers wel eens wat mopperen dat het allemaal op elkaar lijkt. We hebben ooit wel eens een epidemie meegemaakt, dat we in Nederland allemaal “de flex” speelden en we geeuwend van de Hollanditis in slaap vielen op de tribune. De huidige manier van spelen is dan wel internationaal verspreid, maar toch een stuk dynamischer en krijgt van mij het voordeel van de twijfel.

Ook voor Curry wordt er, best ver van de basket, een eerste actie opgezet. In het schaken zou je van een opening speken. Een pick and roll of een hand-off is nu meestal weer het Queens Gambit onder de openingen, waar dat een paar jaar geleden eerder een highpost cut was. Er komt dan een heel klein gaatje, dat zelfs voor Curry nog niet genoeg ruimte voor een schot oplevert, maar op die minimale aanpassing die er nu voor de verdediging ontstaat, bouwt de aanval door. Ik noem dit wel eens “zegeltjes sparen”, een paar goede beslissingen later is de kaart vol en kan er verzilverd worden; De maan in de basket.

Gezien het grote aantal teams dat overal inmiddels zo speelt, is over het eindeffect nog niet zoveel verschil van inzicht. Slim kopiëren is vaak beter dan slecht bedenken. Over de manier waarop teams  en spelers die ‘cracks’ in de verdedigingen kunnen leren te bespelen, bestaat dat wel. Sommige teams hebben tientallen openingen om uit te kiezen. In het team van Curry tekent de coach nauwelijks nog iets op het coachbord, volgens eigen zeggen. En dat verschil van coachopvatting heeft ook gevolgen voor de manier waarop je spelers opleidt, binnen je geoliede, toekomstgerichte organisatie. Daarover dan weer een andere keer. 

Dat er gelachen wordt bij Donar is mooi. leuk om te zien. Maar een lach die beklijft, is elke keer anders. Leuk basketball is goed basketball. We gaan er weer voor zitten.

Mojocheck

 En dan is het seizoen opeens al weer hard onderweg naar de helft. Sinds er geen Haarlemse Basketball Week meer is, zullen we het de dagen rond Kerstmis en Oud en Nieuw met de beelden van elders op de wereld moeten doen. Maar voor die tijd is het nog even een waterval van wedstrijden.

Donar proeft aan het echte profbestaan. Zes wedstrijden in een ritme van om de andere dag. Laat dan die HBW inderdaad maar zitten. We zien niet alleen bankspelers wat meer in het veld, ook de fysiotherapeuten/ hersteltrainers maken al zoveel uren dat ze elkaar afwisselen en ook de vrijwilligers rondom de club mogen af en toe even ‘oetpoesten’ . Zag ik nou zelfs ook bij de time-out dansers wat wisselspelers aan de bak? 

Het voelt wel stoer dat er ondanks de tijd van het jaar en ondanks de overvloed aan wedstrijden nog elke keer zo’n sfeertje ontstaat. Dat kan de organisatie in z’n geheel toch maar mooi in de zak steken. Maar nu is het ook tijd om eens te gaan zitten voor de spelers en het team. 

De formatie is, zou je kunnen zeggen, behoorlijk verlopen. Informateurs en formateurs hebben hun ogen en oren goed de kost gegeven en een aantal individueel heel fatsoenlijke spelers bij elkaar gebracht. De spelers lijken het bovendien goed met elkaar te kunnen vinden, te weten wat ze aan elkaar hebben en elkaar wat te gunnen. Zonder al te veel storm lijkt de norm te zijn aanvaard en begint er echt iets van een ploeg te ontstaan. Dik honderd dagen is de ploeg nu onderweg en dat is meestal zo’n moment om eens te kijken hoe de Mojo er bij staat. 

Mojo is eigenlijk gewoon “hoe je het als team doet”. Maar het is ook veel meer dan dat: het is ook hoe dat voelt en ook de uitstraling en energie die ervan uit gaat. Er zijn globaal 4 factoren die de Mojo samen bepalen. 

In de eerste plaats ieders individuele inbreng in vorm van ervaring, competenties, cultuur, persoonlijke eigenschappen. Net zo belangrijk is de reputatie van het geheel. “Donar is…”  Daarin spelen ook aspecten een rol als het bestuur, de cultuur en geschiedenis van de club, het draagvlak van Stad en Ommelaand misschien wel. Als derde, niet onbelangrijke aspect, moet uiteraard de directe gevolgen van de resultaten worden genoemd. Goede resultaten geven zelfvertrouwen aan de individuele spelers, vergroten de reputatie van de club en leiden ook weer direct tot voorwaarden voor nog betere resultaten. 

Wat dat betreft is dit een heel belangrijke tijd. Een paar mooie overwinningen tegen mooie clubs kunnen nu een prachtige groei in de Mojo teweeg brengen. Het Kerstreces ingaan met een paar verliespotten daarentegen, maakt het geheel misschien weer een stuk brozer.

Maar ik had het vierde aspect van de Mojo nog niet genoemd. Zonder acceptatie kun je geen gezonde Mojo in stand houden. Verliezen betekent niet dat je reputatie ook te grabbel ligt, of dat je individuele spelers opeens niks meer kunnen. Het blijft een spelletje. Een leuk spelletje, het leukste spel van de wereld ook, zeker. Winnen is fijn en goed en het geeft energie en dat zie je ook. En we doen er alles wat er in onze Mojo ligt voor, maar soms win je en soms leer je. En beide helpt.

Verstoring

Na een periode van betrekkelijke rust met veel interlands gaan de competities weer door.

Wie veel betaalt, kan eisen stellen. NBA ploegen en ook de meeste Euroleague-organisaties kunnen zich permitteren hun spelers thuis te houden voor de kwalificatiewedstrijden. 

Nou speelt de NBA ook gewoon door tussen alle kwalificaties en in het Americup-team speelt wel een  ‘Stockton’  (inderdaad: een kleine, tanige pointguard met goede genen) maar verder is er geen connectie met de grote Amerikaanse profcompetitie. USA wint daar met G-leaguers, die gemist kunnen worden.

Dat is anders voor ‘gewone’ clubs in Europa. Die staan, al dan niet graag, spelers af aan nationale teams, waardoor de competities ook een beetje stil gelegen hebben. En de rest van het team? Dat blijft trainen en je kunt natuurlijk aannemen dat ze met z’n allen naar de wedstrijden van hun teamies hebben gekeken. En dan komen die weer terug.

Wat betekent zoiets voor je proces? Gezien het feit dat bovengenoemde kapitaalkrachtige clubs hun team-systemen gesloten willen houden, zou je kunnen aannemen dat ze daar denken dat zo’n tijdelijke duiventil slecht uit gaat pakken. Dat is echter een kwestie van perspectief. Het grootkapitaal is misschien gericht op de korte termijn en daarmee op de kwaliteiten van spelers - en combinaties van spelers - zoals die er nu zijn. Dit ‘spelerskapitaal’ moet leveren. De mindset is fixed en gericht op dit seizoen. 

Een ‘middenstands-organisatie’ als Donar is een kleinere onderneming en daar is het bouwen aan een toekomst een van de pijlers en dus zijn ontwikkeling en opleiding essentieel. De verleiding is misschien groot om (alvast) grootkapitalistisch te denken, maar dat zou een vergissing zijn. Om iets (meer) te blijven betekenen in de toekomst, op de lange termijn dus, heeft Donar een ‘growth-mindset’ nodig, om maar in die terminologie te blijven. 

Directies en coaches die hun spelers alleen binnen het eigen systeem willen verbeteren, ervaren zo’n uitwisseling met nationale teams vooral als verstoring. Spelers hebben andere rollen gekregen in een andere setting, hebben hun vaste aangevers gemist en met andere een relatie opgebouwd. Bovendien heeft de rest van het team ook een groei doorgemaakt. Kortom: business as usual is niet vanzelfsprekend en er is zeker sprake van een verstoring van het proces. Maar dan is het ook goed om te beseffen wat eigenlijk de definitie van Training is, namelijk: “Het verstoren van een evenwicht en wachten op herstel”. 

Het voorbeeld is nu natuurlijk de interlandactiviteiten van een paar spelers. Het geldt echter voor voor elke andere setting, die spelers meemaken. Ook voor U19 en voor de jongens die in de promotiedivisie bij Groene Uilen trainen en spelen. Ook dat is een heel andere setting met heel andere rollen. 

De patronen in de hersenpannen worden niet alleen dieper en specifieker, maar ook wijder en aanpasbaarder. Donar zet ook hiermee in op de langere termijn. Het overzicht op al die ontwikkelingen, het inzicht om bij te sturen en de wijsheid  om dingen te laten gebeuren, is uiteraard geen kattenpis. Er komt weer een boel aan waarin we kunnen bekijken hoe het uitpakt, op korte- en op lange termijn, met dat herstel. Mijn stelling: Liever prettig gestoord dan helemaal niet gestoord.

Defense

 

In de USA heet het geen “defense” meer. Daar spreken ze tegenwoordig over het “Ministry of “War”. In Nederland zijn, de afgelopen regeerperiode, ook wel wat bordjes verhangen, maar zover is het hier nog niet gekomen. Nu duidelijk wordt, dat de meeste ploegen in de BNXT en in de ENBL, qua scores de 100 wel aan kunnen tikken, lijkt het wel tijd om eens te kijken naar de andere kant van de medaille en ons af te vragen of onze terminologie nog steeds deugt.

1 Marketing. “Offense sells Tickets, Defense wins Games”. 

Basketball is voor velen zo’n aantrekkelijk spel door de soms artistieke manieren waarop de bal in het netje ploft. Waar die tickets erg belangrijk zijn, hebben we gezien dat er verdedigend steeds minder mag. Ademen in de richting van Harden of James was al zo’n beetje een “flagrant foul” geworden. Aanval is leidend.

Verdedigen werd daarmee een beetje ondergewaardeerd, vooral in de ogen van de oudere liefhebbers. De essentie van verdedigen is natuurlijk ook het wreed verstoren van al die schitterende pogingen om te scoren.  Goede verdedigers komen over als onaangenaam. En dat is bedoeld als compliment. Maar is verdedigen dan ook anti-basketball? Natuurlijk niet.

2 Filosofie. “De aanval is de beste verdediging”. 

We draaien het om:  Alles is aanval. Het is een continu spel  van “Getting better shots than your opponent, and more of them”. We definiëren verdedigen letterlijk als het “aanvallen van de bal”, dan schijnt er al een ander licht op. Die aanval begint al direct na het aanvallen van de basket en dus is alles aanval in basketball.

3 “Psychologie. “Who is the Boss?”. Defense gaat niet om steals pakken, maar om het verstoren van alles wat bij de tegenstander zou kunnen leiden tot een goede aanval. De wet van het initiatief zegt dat het team met de bal een zeker voordeel heeft, maar dat hoeft niet zo te voelen, weet de goede verdediger. Het eerste woord dat coach Ton Boot altijd wou horen, was “agressiviteit”, lang voordat we het over voetenwerk of positie hadden. Dat is de psychologische kant van verdedigen: het er zo uit laten zien dat de verdediger op de bal het initiatief heeft, en de ballhandler alleen maar de bal kan beschermen. Pass-lijnen die zo gesloten worden dat ook die geen uitweg bieden.

4 Human Resource. “You can hide One defensive Liability”. Niet iedereen is lichamelijk even begaafd, niet iedereen heeft de zelfde mate van inzicht in het voorkomen, ontdekken en bestrijden van brandhaarden op het veld.  En hoe gebruiken we de verschillende verdedigende kwaliteiten binnen het team? Het uitgangspunt dat je een (1) iets mindere verdediger -met belangrijke aanvallende kwaliteiten- kunt verstoppen binnen het vijftal in het veld, geldt denk ik nog steeds. 

De manier waarop je dat doet kost een heleboel voorbereiding en heeft alles te maken met de positie waarop deze spelers spelen, met het vertrouwen binnen het team en niet in de laatste plaats met de tegenstander. In dit verband is het ook aardig om naar de diverse opstellingen van een team als Golden State te kijken. Daar hebben ze maar 1 Draymond Green, en meer spelers die verstopt kunnen worden. 

Over mensen als Draymond Green, Dennis Rodman, Kahwi Leonard, A’ja Wilson, Rudy Gobert gesproken: De andere kant van dit principe is natuurlijk ook, wat je met je echt goede verdedigers kunt. In mijn ogen is dat ook een vraag voor de coaches bij Donar. Het is altijd wat je met zijn vijven doet, als verstoorders van het feestje van de tegenstander. Hoeveel “stops” je als team kunt maken en wanneer in de wedstrijd. De coaches doen die HR. Maar…Er lopen dit seizoen een paar potentiële ‘All Defense Team’ spelers rond. Hun inzet wint games.. Wie wordt er deze keer “Speler van de wedstrijd”? Dat kan ook iemand zijn die zijn primaire tegenstander op een effectieve manier beperkt, of erg goed teamgenoten weet te helpen, immers?

Dus? Ministerie van Defensie? Ministry of War? Rinus Michels zei: Voetbal is Oorlog. Oorlog is niks leuks aan. Basketball is een Metafoor voor het Leven als geheel, zou ik zeggen. Of andersom.